ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ–ний гол тойм – 2026 оны 3-р сарын 8

Украин (Урейн) улс чухал дэд бүтцийн компаниудад өөрсдийн агаарын довтолгооноос хамгаалах нэгж байгуулах, цэргийн хяналттай зэвсэг хүлээн авахыг зөвшөөрч, 2025 оны туршилтын хөтөлбөрийг өргөжүүлснээр эрчим хүч, аж үйлдвэрийн гол байгууламжууд нь Оросын одоо үргэлжилж буй цохилтоос өөрсдийгөө хамгаалах боломжтой болсны зэрэгцээ улсын агаараас хамгаалах нэгдсэн командлалд бүрэн нэгдсэн хэвээр байна. (Киев Пост)

АНУ-ын Төв Командлал [CENTCOM]-ын командлагч, адмирал Брэд Купер Ираны цохилтын чадавхыг онилсон АНУ–Израилын өргөн хүрээний цэргийн ажиллагаа болох “Баатарлаг догшрол” ажиллагаа Ираны цэргийн хүчийг ихээхэн сулруулсан асар том цохилтууд хийснийг мэдэгджээ. 50,000 гаруй цэрэг, 200 сөнөөгч онгоц, хоёр нисэх онгоц тээгч, бөмбөгдөгч онгоц давамгайлсан довтолгоо хийж, 2,000 гаруй зэр зэвсгээр бараг 2,000 байг онож, агаарын довтолгооноос хамгаалах систем, хэдэн зуун пуужин, дрон, мөн Ираны тэнгисийн цэргийн шумбагч онгоц зэрэг 17 хөлөг онгоцыг устгажээ. Иран мөргөлдөөн эхэлснээс хойш 2,500 гаруй пуужин, дрон харван, хариу арга хэмжээ авчээ. (АНУ Төв Командлал)

Сингапур улс 2027 онд дэлхийн технологийн шилдэг авьяастнуудад чиглэсэн Гадаад сүлжээ ба мэргэжлийн ур чадварын [ONE] пасспорт визийн шинэ ангилал нэвтрүүлнэ. Энэ нь сүүлийн нэг жилд сард хамгийн багадаа 23,400 ам.долларын орлоготой байсан, томоохон технологийн компаниудад ахлах түвшний туршлагатай байхыг шаардана. Энэ нь Үндэсний инновац, ажлын байр нэмэгдүүлэхийн тулд ХОУ [хиймэл оюун ухаан] болон шинээр гарч буй технологийн салбарын удирдагчдыг татах зорилготой юм. (Чаннель Ньюс Азия)

Ойрх Дорнодын агаарын орон зай үе шаттайгаар нээгдэж, Etihad болон Emirates агаарын тээврийн компаниуд гацсан зорчигчдыг тээвэрлэхээр хязгаарлагдмал нислэгээ сэргээж байгаа ч хөрш хэд хэдэн улс агаарын хилээ хаасан хэвээр байна. (Нэйшн Тайланд)

Тринидад ба Тобаго улс хүчирхийллийн гэмт хэрэг тасралтгүй үргэлжилж, цагдаагийн эсрэг бодитой заналхийлэл гарсаар байгаа тул шинэ онц байдал зарлаж, өмнөх онц байдал дууссанаас ердөө нэг сарын дараа засгийн газарт өргөтгөсөн эрх мэдлийг дахин олгожээ. (AP Ньюс)

Кубын ерөнхийлөгч Мигель Диас-Канель газрын тосны нийлүүлэлт нурж, Венесуэлээс ирдэг тээвэрлэлт зогсож, эрчим хүч, санхүүгийн хямрал гүнзгийрч буй энэ үед арлын эдийн засаг, нийгмийн загварт нэн даруй, яаралтай шинэчлэл хийхийг уриалж, нутгийн бие даасан байдлыг нэмэгдүүлэх, хөрөнгө оруулалтын шинэ механизм бий болгох, төрийн аппаратыг танах шаардлагатайг онцолжээ. (AP Ньюс)

Мьянмарын цэргийн засгийн газар парламент хуралдахын өмнө олон мянган хоригдлыг түүний дотор улс төрийн олон хоригдлыг өршөөлд хамруулжээ. (AP Ньюс)

[Канадын] Ватерлоогийн Их Сургуулийн судлаачид хавдрыг дотроос нь устгах зорилгоор хөрсний нянг инженерчилжээ. Уг бичил биетүүд нь “генетикийн хэлхээ”-г ашиглан хүчилтөрөгчтэй хавдрын захад амьд үлдээд, улмаар хүчилтөрөгчгүй дотор хэсэгт нь идэвхжин өсөж, бүрэн устгалыг хангадаг. Клиникийн урьдчилсан туршилтууд нь энэ хавдарт чиглэсэн эмчилгээний дараагийн шат болж байна. (Гүүд Ньюс Нетворк)

Эмч нар хумсны жижиг өөрчлөлтүүд ихэвчлэн далд өвчний дохио болдгийг анхааруулж байна. Хар босоо судал нь хумсны доорх меланома [хумсны холбоосны хорт хавдар]-ыг, харин хумс товойж томрох нь уушги эсвэл зүрхний асуудлыг илтгэж болзошгүй. Хөндлөн Богийн зураас нь хүнд стресс, эсвэл чихрийн шижинг, хумс хэврэгших нь бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны алдагдлыг илтгэнэ. Ягаан зураастай цайвар хумс нь элэг, бөөрний дутагдлын талаар сэрэмжлүүлж байж болзошгүй. Мэргэжилтнүүд эдгээр илэрхий шинж тэмдгийн үед яаралтай эмнэлгийн үзлэгт орохыг зөвлөж байна. (24h)

[АНУ-ын] Нью-Йоркийн Их Сургуулийн судалгаагаар хөгшрөлтөөс айх айдас, ялангуяа эрүүл мэнд доройтох, бие даан амьдрах чадвараа алдахтай холбоотой айдас нь архаг стресс үүсгэж, эмэгтэйчүүдийн эсийн хөгшрөлтийг хурдасгадаг байна. Гадаад төрхтэй холбоотой айдас нь биологийн нөлөө бага боловч эрдэмтэд эпигенетикийн эрүүл мэндийг хамгаалахын тулд эерэг сэтгэлгээ, эрүүл дадлыг баримтлахыг уриалж байна. (Түөй Трэ)

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Конго Улсад их хэмжээний бороо орсны улмаас Рубаягийн колтан олборлолтын талбайд сүйрлийн хэмжээний хөрсний нуралтыг өдөөжээ. Аврах ажиллагаа үргэлжилж буй энэ үед долоон уурхайчин амь үрэгдэж, хэд хэдэн хүн сураггүй хэвээр байна. (ВьетнамПлас)

Уур амьсгалын өөрчлөлт, хүнд ган гачиг нь Амазоны мөрний урсцыг огцом бууруулж, усан цахилгаан станцын үйлдвэрлэлд заналхийлж байна. Мэргэжилтнүүдийн анхааруулснаар, ирээдүйн усны хомсдол нь ирэх 20–30 жилд үйлдвэрлэлийн чадал 40%-иар буурах эрсдэлтэй тул яаралтай дасан зохицох шаардлагатай болж байна. (Монгабай)

[Бангладешийн] Дака хот 3-р сарын 4-нд “аюултай” Агаарын чанарын индекс нь 315-д хүрснээр дэлхийн агаарын бохирдлын жагсаалтыг тэргүүлжээ. [Пакистаны] Лахор, [Энэтхэгийн] Колката хотууд харгалзан хоёр, гуравт эрэмбэлэгджээ. Өвлийн цаг агаар аюултай бохирдуулагчийг барьж тогтоодог тул Бангладешийн нийслэл хот эрүүл мэндийн өндөр эрсдэлтэй тулгарч байна. (Бизнес Стандарт)

Үрээр хийсэн зуушны Go Raw брэнд АНУ дахь хүрээгээ тэлж, Sam's Club [зөвхөн гишүүнчлэлийн агуулах клуб]-т анх удаа түгээлт хийн, Whole Foods хүнсний сүлжээ дэлгүүрт шинэ амт нэмлээ. Органик брэнд веган зуушны эрэлт өсөж буйтай уялдуулан улс даяар хэмжээгээ тэлж байна. (PerishableNews.com)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Хо Ши Мин хотын Минь Дао сүм ёслолын үеэр харааны бэрхшээлтэй оршин суугчдад бэлэг, нутгийн иргэдэд 1,000 цагаан хоол хүргэжээ. Энэрэнгүй тусламжийн хүрээнд эмзэг бүлгийн гишүүдэд бараа, мөнгөн тусламж, хүнсний дэмжлэг үзүүлжээ. (Зяк Нго)

Аквафаба буюу ангаахай шошийн шүүс нь өндгийг орлох хүчтэй орц бөгөөд веган меренг, веган майонез хийхэд гялтгар оргил болж хөөсөрдөг. Холестерингүй энэ шингэн нь өндөгний цагаантай адил үйлчилж, олон зориулалттай, илчлэг багатай веган өндөгний шийдэл болдог. (ВежНьюс)

[АНУ-ын] Техас мужийн Лонгвью хотод халуун агаарын бөмбөлөг харилцаа холбооны цамхагт 274 метрийн өндөрт орооцолдсоны дараа гал сөнөөгчид хоёр хүнийг аварчээ. Олон цаг үргэлжилсэн эрсдэлтэй авиралтын эцэст аврагчид хоёуланг нь аюулгүйгээр буулган, урьдчилан сэргийлэх зорилгоор эмнэлэгт үзлэгт оруулсан байна. (Euronews)

Японы “үлгэрийн загалмайлсан эх” хэмээгддэг Жихо Ёшимизү ашгийн бус байгууллагаараа дамжуулан Японд хүнд нөхцөлд орсон 15,000 аулак (вьетнам) ажилчныг аварчээ. Сүүлийн 13 жилийн хугацаанд тэрээр орон байр, хууль зүйн тусламж, хямралын дэмжлэг үзүүлж, эрхийг нь хамгаалж, эх орноосоо хол амьдралыг дахин босгоход нь биечлэн оролцсон байна. (ВнЭкспресс)

Парагвай улс одоо бүх бага, дунд сургуулиудад амьтан-хүний халамжийн боловсрол заахыг шаарддаг боллоо. Хөтөлбөр нь энэрэнгүй сэтгэл, хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, хариуцлагатай асаргаа, экологийн ухамсрыг дэмжинэ. (Асуншн Таймс)

Өдрийн саруул ухааны эшлэл: “Бүх дэлхий бол тайз, эрэгтэй, эмэгтэй хүн бүхэн ердөө л жүжигчид: тэдэнд гарц ч бий, орц ч бий. Нэг хүн амьдралынхаа хугацаанд олон дүр бүтээдэг, түүний үйл нь долоон насны үе шатанд хуваагддаг.” – Английн домогт яруу найрагч, жүжгийн зохиолч Уильям Шекспир (BrainyQuote)

Өмнө нь, Киран Мэйсийн клиник үхлийн тохиолдлын 2-ын 1-р хэсэгт Киран таван настайдаа машинд мөргүүлж, аймшигтай гэмтэлтэйгээр эмнэлэгт яаралтай хүргэгдсэнээ ярьжээ. Эмч нар амийг нь аврахаар тэмцэж байх үед тэр өөрийн биеэсээ гарч, хэнд ч үл анзаарагдан, эмнэлгийн хонгилуудаар алхаж байснаа олж мэджээ. Тасгийн төгсгөл дэх нэгэн хачин өрөө рүү татагдсан тэр үл үзэгдэх асар том оршихуйг мэдрээд гэнэт Орчлон ертөнцөөр шидэгдэн од, гариг, хотууд, алс газруудыг харснаа, улмаар бүх зүйл хоорондоо холбогддог тухай асар их мэдлэгээр оюун ухааныг нь дүүргэсэн эртний оюун ухаантай учирсан байна.

Юу болж буйг ойлгож чадахгүй айсан таван настай хүү ээжийгээ дуудан уйлахад нь гэнэт буцаад биедээ татагдан оржээ. Эхэндээ Киран энэ явдлыг гэмтлийн улмаас зүүдэлсэн, эсвэл хий үзэгдэл гэж бодсон аж. Гэвч хэдэн долоо хоногийн дараа бие нь арай дээрдэх үед нэгэн эелдэг сувилагч түүнийг тэргэнцэртэйгээр хүүхдийн тасгаар тойруулан авч явахыг санал болгожээ. Тэд хонгилуудаар явах зуур Киран бүхнийг таньж эхэлжээ.

Би түүнтэй хамт эхний хонгилоор яваад, энэ бол зүүдэндээ харсан хүү мөн гэдгийг ойлгож эхэлсэн. Хаалганы завсар руу ойртох тусам өмнө нь харсан хүүхэдтэй яг таарч байсан. Тэр яг адилхан гэмтэлтэй, бүр яг адил хувцастай байсан. Би дараагийн өрөө рүү орлоо. Би өөр нэг хүүхдийг харсан. Энэ явдлын үеэр миний хажуугаар өнгөрсөн эмчийг ч би харсан. Тэгээд тэр мөчид зүрх минь хурдан цохилоход сувилагч: “Яагаад энэ хүүхэд болж буй зүйлээс айгаад байна вэ?” гэсэн мэт алмайрч байсныг санаж байна. Тэгээд эцэст нь би хаашаа явахаа мэддэг гэдгээ ойлгосон. Тэгээд би түүнд: “За, энэ хонгилоор яв, зүүн тийш эргэ, энэ хонгилоор яваад, баруун тийш эргэ.” гэж хэлсэн. Ингээд эцэст нь би тэр оршихуйтай учирсан өрөөг олсон. Бид хамгаалалтын хэсэг рүү очоод, цааш нэвтрэх боломжгүй байсан энэ хаалганы шилээр би арай гэж шагайхад, өөрийн байсан өрөөг энэ цонхоор хараад таньсан. Яг таарч байсан. Энэ нь цогцос хадгалах өрөө байсан.

Үүнийг ойлгох нь маш цочирдом байлаа. Киран сэтгэл судлаачдын онтологийн цочрол гэж нэрлэдэг зүйлийг буюу өөрийн мэддэг гэж бодсон бодит байдал үнэндээ тийм биш байж болохыг ухаарах цочролд оржээ. Түүний сандралыг харсан сувилагч түүнийг тэндээс авч явсан байна.

Дараагийн хэдэн долоо хоногт Киран өөрийгөө өөрчлөгдсөн гэдгээ ойлгов. Нэг өглөө түүнд урлагийн бүтээл бүтээх хэмжээлшгүй их хүсэл төржээ. Би зөвхөн тэр биеийн өвдөлтийг л дахин мэдэрч байсан. Энэ нь зогсохгүй байв. Энэ хатагтай надад үзэг, цаас авчирч өгөх мөчид би зурж эхэлсэн. Юу зурж байгаагаа ч мэдээгүй. Зурж эхэлмэгц өвдөлт алгуурхан сарниж байгааг ойлгосон. Өвдөлтийг цус гарган тавьж байгаа мэт л санагдсан. Би машид улайран, улайран зурсаар байв. Тэгээд дахиад цаас, ахин, дахин цаас гуйсан. Энэ тохиолдлоос болоод би гайхмаар уран бүтээлч болчихсон юм шиг санагдсан. Өмнө нь тийм байгаагүй. Тархин дахь ажиллагаа маань өмнөхөөсөө хурдан болсон гэдгийг би ойлгосон. Өмнө нь огт байгаагүй энэ шинэ бодлууд надад төрж байлаа.

Эмч нар Кираны ээжид хүү нь дахиж хэзээ ч алхаж чадахгүй, тархины гэмтэлтэй байж магадгүй гэж урьдчилан хэлжээ. Аз болоход аль нь ч болсонгүй. Киран эцэст нь эмнэлгээс гарч, харьцангуй хэвийн хүүхэд нас нь эхэлжээ.

Хоёр жилийн дараа Кираны найз түүнийг Оксфордын захад байдаг Хинкси Пүүлс гэдэг газар анх удаа усанд сэлэхээр дагуулан явжээ. Тэд “Чөтгөрийн нуруу” гэж нэрлэгдэх замын сүлжээгээр явж байв. Киран хэдэн шат өгсөж, дээр нь гарахдаа нэг л сонин мэдрэмж төрсөн.

Би энэ тохиолдолд, энэ клиник үхэлд орох үедээ харсан галт тэрэгний зогсоолыг харсан. Энэ нь яг төгс таарч байсан. Би энэ гүүрний төгсгөл рүү алхаж, доош буух шатыг харах үед миний хүрч унасан нуур гүүрэн дээр байсан хүмүүсийг би цочоосон мэт санагдсан тэр нуур тэнд байлаа. Жижиг сажиг бүх нарийн зүйлс нь ижил байсан. Металл торон хашаа нь яг адил. Миний мэдэрсэн ан цав хүртэл тэнд байсан. Ус асар уудам бөгөөд тэнд байсан, тэгээд энэ нь миний онтологийн цочролын хоёр дахь тохиолдол болсон. Учир нь он жилүүд өнгөрч, би харьцангуй хэвийн амьдралаар амьдарч байсан юм. Тэгээд тэр үед би биегүйгээр ч амьд үлдсэн гэдгээ дахин санасан. Миний ухамсар энэ бие махбодгүйгээр ч амьд үлдсэн байв.

Энэ явдал Кираны оршихуйн тухай ойлголтыг өөрчилж, өмнө нь байгаагүй чадваруудыг нээжээ.

Сургуульд надад ухамсар оюун санаанд оршдог, сүнс зүрхэнд байж магадгүй, энэ бие л бидний бүх зүйл гэж заадаг байсан. Олон жилийн турш би ухамсар энд оршдоггүй гэдгийг мэдэрсээр ирсэн. Харин бид бол үнэндээ бүгд радио гэж би бодох дуртай. Бид хаа нэгтэйгээс дохио хүлээн аваад, түүнийгээ ямар нэг зүйл болгон хөрвүүлдэг. Магадгүй хөгжим, дуу хоолой, бидний зан төлөв, биднийг бид болгодог юу ч байж болох юм. Тэгээд би энэ асуулттай амьдарсаар ирсэн. Энэ ухамсар хаанаас ирдэг вэ? Бид хэн бэ? Бид үнэндээ юуг дамжуулж байна вэ? Амьдралын эхлэл минь үнэхээр аймшигтай байсан ч үүний дараа надад зөвхөн уран бүтээлч чадвар биш, өөр нэг чадвар ч дагасан. Би одоо өөрийгөө сүнсний зууч гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. Тэр өдрөөс хойш л тийм байсан. Амьдрал дээр олон янзын нөхцөл байдалд миний зөн совин яг таардаг мэт нэмэлт мэдрэмж надад бий болсон.

Гэсэн хэдий ч би хэн гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. Өөртэйгөө эвлэрч, би хэзээ ч нийцэж зохицохгүй гэдгээ ч хүлээн зөвшөөрсөн. Гэхдээ би энд бид бол бодитоор бүрдэж буй хэсгүүдийнхээ нийлбэрээс үнэхээр илүү, мөн хүүхэд асар их сэтгэлийн шархыг даван туулж, эерэг байдлаар эргэн ирж чаддаг гэсэн захиасыг л хуваалцах байна. Энэ чадварынхаа ачаар би гайхалтай карьертай болсон. Үүнгүйгээр би өнөөдрийн байгаадаа байхгүй байсан гэж боддог. Мөн амьдралыг илүү гүнзгий ойлгодог болсноор ертөнцөд, хүмүүсийн зовлон, тэмцэл, хязгаарлалтад арай илүү уучламтгай ханддаг болсон байх. (NDE Journey)