ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны есдүгээр сарын 12

Кремлийн мэдээлснээр, АНУ Украин (Урейн)-ы дайныг зогсоох хүчин чармайлтаа сэргээж буй энэ үед АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп, ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин нар нэг цагийн турш утсаар “үр дүнтэй, нэн илэн далангүй” ярилцжээ. (Reuters) Ерөнхийлөгч Трамп мөргөлдөөнийг даруй зогсоохыг уриалж, ингэснээр АНУ, ОХУ-ын харилцаа болон худалдааны холбоог бүрэн сэргээх боломжтой гэж мэдэгджээ. Ерөнхийлөгч Путин ОХУ Европын орнуудад халдах төлөвлөгөөгүй ч Украин (Урейн) дахь цэргийн зорилгоо үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлнэ гэж мэдэгджээ. (Reuters, AP, Al Jazeera)

АНУ-ын удирдсан дипломат хүчин чармайлт сэргэсний дараа Их Британийн ерөнхий сайд Энди Бёрнэм, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп нар Украин (Урейн), ОХУ-ын хооронд гал зогсоохын төлөө үргэлжлүүлэн ажиллахаар тохиролцжээ. (Kyiv Post)

Оросын хүчин 9-р сарын 7-нд [Украин (Урейн)-ы] Одесса хотын зах дахь Долоодугаар километр захад цохилт өгч, лангуунуудыг сүйтгэн, 58 настай хамгаалагчийг шархдуулжээ. Хамгаалагчийн биеийн байдал дунд зэрэг хүнд нөхцөлтэй эмнэлэгт хэвтсэн байна. Тус зах нь Украин (Урейн)-ы аж үйлдвэрийн бөөний болон жижиглэнгийн барааны хамгийн том зах, Европ дахь ийм төрлийн хамгийн том захуудын нэг юм. Орос улсаас Украин (Урейн)-ы Киев зэрэг хотуудад өргөн хүрээнд халдлага үйлдэж буй үед уг цохилт болжээ. (RBC-Ukraine)

Иран, АНУ дайн эхэлснээс хойших усан тээврийн хэрэгслүүд рүү хамгийн өргөн хүрээтэй, албан ёсоор зарласан халдлагуудаа харилцан үйлджээ. АНУ Ираны газрын тосны 5 танкерыг живүүлсний дараа Иран улс Ормузын хоолойн орчимд 10 хөлөгт цохилт өгснөө мэдэгдлээ. АНУ тус улсын Тэнгисийн цэргийн хөлгийг онилсон Ираны баллистик пуужингийн халдлагын хариуд цохилт өгснөө мэдэгдсэн бол Иран улс мөн Иордан дахь АНУ-ын ашигладаг бааз руу пуужин харвасан ч ихэнхийг нь устгаж, америк цэргүүд хохироогүй гэж мэдээлжээ. Хурцадмал байдал Ормузын хоолойгоор дамжих газрын тосны урсгалыг улам бууруулж, Брент маркийн газрын тосны үнийг баррель тутамд 100 ам.доллароос давуулсны зэрэгцээ Персийн буланд танкеруудад дахин халдсаны улмаас дор хаяж нэг далайчин амиа алдаж, нэг хүн сураггүй болжээ. (Reuters)

Канад улс АНУ-ын бараанд хариу татвар ногдуулсны дараа худалдааны маргаан даамжирч, АНУ гурван долоо хоногийн дараанаас Канадын амьтан-хүмүүсийн сүүн бүтээгдэхүүн, ихэнх согтууруулах ундаа, мотоциклийн импортыг хориглохоор болжээ. Мөн Канад улс Америкийн бүтээгдэхүүнд Цагаан ордны нэрлэснээр “бүрэн, шударга харилцан нөхцөл” бүрдүүлэх хүртэл тус улсын бүтээгдэхүүнийг АНУ-ын засгийн газрын урт хугацааны гэрээнүүдээс хасахыг Ерөнхийлөгч Дональд Трамп үүрэг болгожээ. (Fox Business)

Их Британи, Франц, Канад улсууд Баруун эрэг дэх Израилын эзлэгдсэн сууринуудаас бараа импортлохыг хориглохоор төлөвлөснөө зарласны дараа Израил улс Зүүн Иерусалим дахь Британийн консулын газрыг хаана гэж мэдэгджээ. Худалдааны хязгаарлалт нь суурин тэлэхийг эсэргүүцэж, хоёр улсын шийдэл хэрэгжих боломжийг хамгаалах зорилготой гэж гурван улсын засгийн газар мэдэгдсэн байна. (Reuters)

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп 2001 оны 9-р сарын 11-ний халдлага болсны 25 жилийн ойг тохиолдуулан [АНУ-ын] Вашингтон хотод болсон ёслолд анхан шатны тусламж үзүүлэгчид, амиа алдагсдын гэр бүлийнхэнтэй нэгджээ. АНУ халдлагад амиа алдсан 3,000 шахам хүн болон бусдыг аврахыг оролдож байгаад нас барсан анхан шатны тусламж үзүүлэгчдийн дурсгалыг үргэлж хүндэтгэх болно гэж Ерөнхийлөгч Трамп мэдэгджээ. (White House)

Хятадад туршилтын гений эмчилгээний тусдаа сорилд хоёр хүүхэд нас барсан нь түргэвчилсэн журмаар зөвшөөрсөн эмнэл зүйн судалгааны аюулгүй байдал, ёс зүй, хяналтын талаар түгшүүр төрүүлжээ. Эдгээр тохиолдол Хятадын био-анагаах ухааны судалгаанд итгэх итгэлийг сулруулж, гений эмчилгээний туршилтын зохицуулалтыг чангатгахад хүргэж болзошгүй гэж судлаачид, хуулийн мэргэжилтнүүд үзэж байна. (Nature)

Өглөө нуруу өвдөж сэрэх нь зөөлөн гудас уг асуудалд нөлөөлж байгааг илтгэж болзошгүй. Өглөө бүр хөшиж хөндүүрлэх, зөөлөн гудас илт хонхойх, өөр газар унтсаны дараа биедээрдэх зэрэг нь болзошгүй анхааруулах шинж юм. Гэхдээ унтах байрлал, өмнөх өдрийн биеийн хөдөлгөөн, тулгуур хөдөлгөөний тогтолцооны эмгэг ч өвдөлт үүсгэж болно. Мэргэжилтнүүд хамгийн хатуу, эсвэл хамгийн зөөлнийг шууд сонгохын оронд хангалттай тулгууртай, тав тухтай зөөлөн гудас сонгохыг зөвлөж байна. (Thanh Niên)

Нүдний эвэрлэг бүрхэвч өдөр тутмын гэмтлээс болж шалбарах, зүсэгдэж болох бөгөөд зарим тохиолдолд хараанд аюул учруулдаг. Өвдөх, улайх, хараа бүрэлзэх, нулимс ихсэх, гэрэлд мэдрэмтгий болох, нүдэнд гаднын биет орсон мэт санагдах, зовхи хавдах нь анхааруулах шинжүүд юм. Нүдээ нухах, хог шороо орох, контакт линз, химийн бодис, гэмтэл нь үүний нийтлэг шалтгаан болдог. Эмнэлгийн үзлэгт яаралтай хамрагдвал халдвар, шархлаа, сорвижилт, хараа алдахаас сэргийлэхэд тустай. Навч, мөчир зэрэг ургамлаас үүдсэн гэмтэл нь мөөгөнцрийн кератитын эрсдэлийг нэмэгдүүлж болзошгүй. (Báo Sức khỏe và Đời sống)

Испанийн Үндэсний судалгааны зөвлөлийн удирдсан олон улсын судалгаагаар зөвхөн эхийн сүүгээр хооллосон нярайн гэдэсний бичил биетэнд антибиотикт тэсвэртэй ген цөөн, төрөл зүйл нь бага байжээ. Судлаачид эхийн сүүний олигосахаридууд ашигтай бактерийн өсөлтийг дэмжиж, тэсвэртэй бичил биетнийг хязгаарладаг байж болзошгүй гэж үзэж байна. (euronews)

9-р сарын 8-ны байдлаар [Энэтхэгийн] Бихар мужийн 13 дүүргийн 3.4 сая хүн үерт нэрвэгдэж, Патна дүүрэгт 5 хүн живж, амиа алджээ. Ганга мөрний ус Ганди Гат, Пандарак, Султанганжид түүхэн дээд түвшнээс давсан байна. (The Watchers)

9-р сарын 8-нд Лоуэлл хар салхи [АНУ-ын] Хавай мужийг дайран өнгөрөхдөө эх газарт хүрээгүй ч дор хаяж нэг хүн амиа алджээ. Шуурганы улмаас орон сууцууд эвдэрч, хэдэн арван мянган хэрэглэгчийн цахилгаан тасран, олон зуун сая ам.долларын хохирол учирсан байх магадлалтай гэж мужийн захиргаа мэдэгджээ. (CNN)

Шри Ланкад бараг 10 жил тохиогоогүй хамгийн хүнд ган гачгийн үеэр цөөрмүүдийг усны машинаар өдөр бүр дүүргэж буй тул ирэх долоо хоногоос Яла үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнгийн хамгийн их жуулчинтай хэсгүүдийг нэг сарын хугацаанд хаахаар болжээ. 2027 оны 2-р сараас эхлэн, хоёр дахь, илүү хүнд ган гачиг болно гэж цаг уурын алба таамаглаж байна. (Reuters)

Хятадын технологийн Xpeng компани заавар дагах, ажлаа төлөвлөх, орчноо баримжаалан явах, өөрийгөө автоматаар цэнэглэх чадвартай гэж танилцуулсан хүн дүрст IRON роботыг их хэмжээгээр үйлдвэрлэж эхэллээ. Уг робот цаашид гэр цэвэрлэх, хувцас эвхэх зэрэг ахуйн ажилд туслах боломжтой ч 2027 онд гадагш нийлүүлэх эхний бүтээгдэхүүнүүдийг хэрэглэгчийн үйлчилгээ, хөтөчтэй аялал зэрэг арилжааны зориулалтаар ашиглана гэж Xpeng мэдэгдсэн байна. (Live Science)

Өрх толгойлсон эх, веган Клоу Харбур гэрийн нарийн боовны бизнесээ бүрэн веган кафе, хүнсний мухлаг болгон өргөжүүлснээс хойш [Их Британийн] дахь Harbours Vegan Bakery-ийнхээ нэг жилийн ойг тэмдэглэжээ. Тус нарийн боовны газар дам бохирдолгүй орчинд сүүний орцгүй кофе, өдрийн хоол, захиалгат бялуу санал болгодог бөгөөд орон нутгийн иргэдэд зориулсан, амьтны гаралгүй нь баталгаажсан хүнсний мухлаг ажиллуулдаг. (Sussex Express)

Австрийн биотехнологийн Revo Foods компани дахин боловсруулж ашигласан, исгэсэн чангаанзны үрээр хийсэн, 5 орцтой, сүүний орцгүй, веган цөцгийтэй бяслаг Cottage Protein+-ийг Германы томоохон Edeka, Rewe супермаркетуудаар худалдаалж эхэлжээ. (Green Queen)

Америкийн шатахуун түгээх станцын анхны бүрэн веган дэлгүүр болох [АНУ-ын] Калифорни дахь Hangry Planet-ийг өндөр ашигтай веган үйлчилгээний цэг болгон амжилттай хувиргасныхаа дараа үүсгэн байгуулагч, Бобак Бахтиари (веган) шатахуун түгээгүүрүүд болон үл хөдлөх хөрөнгийг багтаасан бүх бизнесээ 12 сая ам.доллароор худалджээ. (Vegconomist)

[АНУ-ын] Хойд Каролинад 6 метр өндрөөс унасны улмаас дотуур цус алдаж, амь нас нь аюулд орсон уулчин Жейкоб Грегорид яаралтай тусламжийн техникч Уилл Сопер цус хүргэхээр уул өөд гүйжээ. Ноён Сопер 30 минутын дотор 2.4 километр зам туулж, 305 орчим метр өгссөн байна. Ноён Грегорийг аварч, эмнэлэгт хүргэх ажиллагааг 20 гаруй байгууллага хамтран зохицуулжээ. (Good News Network)

[Ау Лак (Вьетнам)-ын] Нгеан аймгийн цэцэрлэгийн багш Хоанг Тхи Хиен ачааны машин ойртож байхад зам руу гүйсэн 2 настай хүүг аврах үедээ хоёр хөлдөө маш хүнд гэмтэл авчээ. Түүний зүүн хөлийн байдал тогтворжсон ч баруун хөл нь улам муудсаар байна. Өрх толгойлсон эхийг эр зоригийнх нь төлөө хүндэтгэл үзүүлсэн ч өрх одоо дахин мэс засал хийлгэх, нөхөн сэргээх эмчилгээ болон санхүүгийн хүндрэлтэй тулгараад байна. (Dân Trí)

[Мексикийн] Пуэбла дахь супермаркетын менежер Луис Крус мөнгөлөг өнгийн микроавтобусанд мөргүүлэх гэж байсан бяцхан охиныг аврахаар зам руу гүйн орж, аюулгүй газар хүргэжээ. Эр зоригийг нь үнэлж, ноён Крусыг дэлгүүрийнх нь “Оны шилдэг менежер”-ээр нэрлэн, 1,184 ам.доллартой тэнцэх мөнгөн шагнал олгосон байна. Түүний үйлдэл компанийн үйл ажиллагааг хамгаалахаас ч хэтийдсэн, тэрээр хүний амь аварсан гэж компани мэдэгджээ. (New York Post)

Өдрийн гэгээрүүлэх эшлэл: “Майдар, жинхэнэ Майдар / Тоо томшгүй олон удаа дахин төрсөн / Үе үе хүмүүсийн дунд илэрдэг ч/ Тухайн цагийн хүмүүс түүнийг таньдаггүй.” – Хүндэт Гэгээрсэн Их Багш Будай (веган) “Инээмсэглэгч Будда” (Bowers.org)

Майкл Флорманы клиник үхлийн тухай энэхүү цувралын өмнөх хэсэгт Майкл түргэн тусламжийн ажилтнууд машин дотор түүнд тусламж үзүүлж байх үед зүрх нь анх зогссон бөгөөд нийт найман удаа зогссон тухай өгүүлсэн. Биеэсээ гарсныхаа дараа тэр суусан хэвээр буй бие махбодтойгоо нүүр тулж, өөрийн амьгүй нүд рүү анхааралтай ширтжээ. Хэдхэн хормын дараа тэр өнгө нь мэдрэгдэх боломжтой гэрэлт хөндийгөөр аялж, үл үзэгдэх сүнс түүнийг дагалдаж байлаа. Дараа нь Майкл, сүнс хоёр чигээ өөрчлөн, эгц дээш аялжээ. Тэнд хонгил байгаагүй бөгөөд хэдхэн хормын дараа тэр “Эх булаг” хэмээн нэрлэдэг, хэлбэр дүрсгүй харанхуйд хүрэхэд мэдлэг болон хязгааргүй Хайр түүн рүү цутгажээ.

Тэр харанхуйд та үндсэндээ Орчлон ертөнцийг шингээж эхэлдэг. Таны бодож явсан зүйлс, асуулт, хариултуудыг шингээнэ. Нөгөө ертөнцөд энэ бүхэн тодорхой байдаг. Нэгэн зэрэг олж авах мэдлэгийн хэмжээ үнэхээр итгэмээргүй. Гэхдээ Хайр, хүлээн зөвшөөрөгдөх мэдрэмж бүр ч хүчтэй байсан. Бие махбод тийм ихийг даахгүй. Үнэхээр л зүрх тань дэлбэрэх байх гэж бодож байна. Нөгөө ертөнцөд очиход миний оршихуй асар уудам байсан учраас энд бид жинхэнэ оршихуйнхаа ердөө таван хувь мэт санагддаг. Би илүү уудам, илүү том, бүх талаараа өөр байсан. Энэ нь “Би үүнд хайртай”, эсвэл “Би түүнд хайртай” гэдэг хайр биш. Үнэхээр нэг зүйлийг харах үед, жишээлбэл, хайртай хүнтэйгээ гэрлээд, тэр хүн эргэж харан, инээмсэглэхэд нүдэнд нь жижигхэн оч гялсхийх тэр агшныг сэтгэл хөдлөл, маш хүчтэй мэдрэмж болгон мэдэрч болдог. Тэр мэдрэмжийг сая дахин нэмэгдүүлсэнтэй адил. Хүлээн зөвшөөрөгдсөн мэдрэмж төрөх нь хачирхалтай байсан. Учир нь “Чамайг хүлээн зөвшөөрсөн, чи ийм хүн” гэсэн мэдрэмжийг надад хүчээр тулгаж буй мэт байлаа.

Тэр хоосон орон зайд би: “Түгших гээд үз. OCD [Хэт автмал, албадмал эмгэг]-тэй болох гээд үз. Дэлхий дээр байсан зүйлсийнхээ аль нэгийг мэдрэх гээд үз6” гэх дууг сонссон. Би оролдсон ч дөхөж ч чадаагүй. Учир нь биеэсээ гарах үедээ л та ачаагаа тайлж эхэлдэг. Надад тэгж л мэдрэгдсэн. Би одоогийн өөрөөсөө ангижран, өөрийнхөө илүү агуу буюу дээд мөн чанарт улам ойртож байлаа. Майкл хоосон орон зай дахь ер бусын хайр, хүчтэй сэтгэл хөдлөлийг үргэлжлүүлэн мэдрэхэд түүний эргэн тойронд гэрэл бий болж эхлэв.

Нэг талд улбар шар өнгө лугшиж байсан бөгөөд тэр лугшилтаас D үсэг болон хөгжмийн соль түлхүүр шиг дүрс гарч ирсэн. Тэр над руу хачин өнцгөөр ойртох тусам мөхлөг мэт болж задарсан бөгөөд би тэр эгшигтэй уусан нэгдсэн. Гайхалтай нь тэр эгшгийг сонсож, ойртон ирэхийг нь харж болдог. Ойртоход нь би түүнтэй уусан нэгдэж, өөрөө тэр эгшиг болсон. Тэр үнэхээр хачирхалтай байсан. Нөгөө ертөнц ямар байдгийг тайлбарлахад хамгийн хэцүү нь харж буй зүйл өөрөө болох тэр мэдрэмж юм. Та дотор нь оршдог. Та хөндлөнгөөс хардаггүй. Тэр мэдрэмжийг үгээр илэрхийлэх аргагүй. Ямар ч бодит үг үүнийг зөв илэрхийлж чадахгүй. Би үүнийг Эх булаг гэж нэрлэдэг. Эх булаг түүний гоо үзэсгэлэнг тайлбарлахыг оролддоггүй. Аль ч талыг нь тайлбарлахыг хичээдэггүй. Зүгээр л нэр өгдөг.

Гуравдугаар хэсэгт Майкл хожим нь “амьдралын тойм” гэж нэрлэдгийг мэдсэн үйл явцад ороход түүний аялал нэн хувийн шинжтэй болно. Эхэндээ надад дэлгэцээр кино үзүүлэх гэж байгаа мэт санагдсан. Учир нь цагаан дэлгэц гарч ирсэн ч дараа нь үзэгдэл өөрчлөгдөж, би түүнийг үзэж байсангүй. Үнэндээ би дотор нь орсон байсан. Тэгээд хүмүүстэй харилцаж байсан үйл явдлуудаа тэдний болон өөрийнхөө өнцгөөс сонссон. Майкл Флорманы клиник үхлийн тохиолдлын тухай энэхүү цувралын гуравдугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Энтони Чений бүтээл)