ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны 5-р сарын 14

АНУ-ын 30 муж дахь улсын сургуулиуд төрөлт түүхэн доод хэмжээнд хүрч, амьжиргааны өртөг өндөр болсон, том хотуудаас нүүн шилжиж байгаагаас үүдэн сурагчдын тоо эрс буурч байна. Үүний улмаас Лос-Анжелесаас Портленд, Питтсбург хүртэлх дүүргүүдэд сүүлийн арван жилд сурагчдын тоо дөрөвний нэг хүртэл хэмжээгээр буурсны дараа ажилтнаа цомхотгох, олон сая долларын төсвийн алдагдалтай тулгарах, сургуулиудыг хаах асуудлыг хэлэлцэхэд хүрч байна. (Бао Тинь Түк)

Интерпол [Олон улсын эрүүгийн цагдаагийн байгууллага] 90 орчим улсад 2 долоо хоног үргэлжилсэн дэлхийн ажиллагаагаар 269 хүнийг баривчилж, 66 гэмт бүлгийг татан буулгаж, 15.5 сая ам.доллароор үнэлэгдэх 6.4 сая тун хуурамч буюу зөвшөөрөлгүй эмийг хураасан гэж мэдэгджээ. Мөрдөн шалгагчид олон мянган сэжигтэй цахим хуудсыг хааж, хорт хавдрын эмчилгээ хэмээн худал сурталчилдаг ивермектин, фенбендазол зэрэг эмийн хууль бус наймаа нэмэгдэж буйг анхааруулжээ. (Бао Тинь Түк)

АНУ-ын Үндэсний цөмийн аюулгүй байдлын захиргаа Венесуэлийн ашиглалтаас гарсан RV-1 судалгааны реактороос 13.5 кг өндөр баяжуулсан уран гарган авснаа мэдэгдлээ. ОУАЭА [Олон улсын атомын энергийн агентлаг], Их Британи, Венесуэлийн эрх баригчидтай хамтран шуурхай хэрэгжүүлсэн уг ажиллагаагаар материалыг боловсруулахаар АНУ-ын Саванна Ривер Сайт цөмийн байгууламж руу илгээсэн бөгөөд энэ нь бүс нутгийн цөмийн тархалтын эрсдэлийг бууруулна гэж албаны хүмүүс мэдэгджээ. (АНУ-ын Үндэсний цөмийн аюулгүй байдлын захиргаа)

Medivet-ээс Их Британийн тэжээвэр амьтан-хүмүүсийн 2,000 асран хамгаалагчийн дунд явуулсан санал асуулгаар 78% нь амьтан-хүмүүс нь өвдөж байгаа эсэхийг асууж чаддаг болоосой гэж хүссэн бол бараг тал хувь нь малын эмч хэлсний дараа л тэжээвэр хамтрагч нь зовж байсныг ойлгосон гэжээ. Medivet-ийн малын эмч, доктор Риан Литтлхейлс нохой-хүмүүс, муур-ард архаг өвдөлтөө, ялангуяа үе мөчний үрэвсэл, үений өвчин, зөөлөн эдийн гэмтлийн өвдөлтөө ихэвчлэн нуудаг гэж анхааруулжээ. Үсээ хэт их долоох, хооллох, унтах, ус уух хэвшил өөрчлөгдөх, илүү удаан хөдлөх, салхилах, тоглох сонирхол буурах зэрэг хөдөлгөөний жижиг өөрчлөлт нь үл анзаарагдам сэрэмжлүүлэх шинж тэмдэг юм. Малын эмч нар тогтмол үзлэг, хөдөлгөөний шинжилгээ хийлгэх нь асуудлыг эмчлэхэд хялбар үед нь эрт илрүүлэхэд тусална гэж хэлж байна. (Дэйли Экспресс)

Далайн ус дулаарахын хэрээр Vibrio бактери АНУ-ын Зүүн эрэг дагуу тархаж, далайн түүхий хүнс болон далайн усанд өртөхтэй холбоотой хүнд халдварыг нэмэгдүүлж байна. Эрдэмтэд уг бактерийг хойд зүгт Мэйн хүртэл илрүүлсэн бөгөөд Флорида, Хойд Каролина, Нью-Йорк болон бусад газарт халуун давлагаа, шуурганы дараа дэгдэлт нэмэгджээ. (Гардиан)

Тайвань (Формоса) гэр бүлүүдэд архины донтолтоос эдгэрэх явцыг дэмжихийг уриалж байна. Учир нь зөвлөгөө авахаар хандсан хүмүүсийн бараг тал нь хамаатан садан байна. Архидалт сэтгэцийн эрүүл мэнд, тогтвортой байдлыг сүйтгэдэг тул засгийн газар нэг хүнд жилд 1,200 гаруй ам.долларын эмчилгээний татаас олгож байна. Албаныхан дотнын хүмүүсээ донтолтоос ангижирч, амьдралаа дахин босгоход нь туслахын тулд буруутгахаас илүү энэрэнгүй дэмжлэг үзүүлэхийг уриалжээ. (Тайпей Таймс)

[АНУ-ын] эрдэм шинжилгээний Science сэтгүүлд нийтлэгдсэн, Калифорнийн Дэвисийн Их Сургуулийн шинэ судалгаанд дэлхий даяарх бараг 67,700 ургамлын зүйлийг ажиглахад температур нэмэгдэхийн хэрээр олон зүйл үр тархалтаар дамжин сэрүүн бүс нутаг, эсвэл өндөрлөг газар руу шилжиж буйг тогтоосон байна. Тохиромжтой амьдрах орчин бүрэн алга болж байгаа тул өндөр эрсдэлтэй зүйлүүдийн 70-80% нь устах аюултай хэвээр байна гэж эрдэмтэд анхааруулжээ. (Earth.com)

Температур нэмэгдэж, агаар хуурайших нь Европын уулын ойд түймэр илүү өндөрт тархахад хүргэж байна. 25 жилийн хиймэл дагуулын судалгаанаас харахад Альп, Пиреней, Карпатын нуруудад түймэр эрчимжиж, усны нөөц, нүүрстөрөгч хадгалалт, альпийн эмзэг экосистемд заналхийлж байна. (Earth.com)

[АНУ-ын] Вашингтон мужаас хойд Мексик хүртэл үргэлжилсэн далайн хүчтэй халуун давлагаа сүүлийн хэдэн сарын хугацаанд эргийн усны температурыг хэвийн хэмжээнээс 4°C хүртэл өсгөжээ. АНУ-ын Скриппсийн далай судлалын хүрээлэнгийн судлаачид энэ үзэгдэл далайн экосистемийг алдагдуулж, далайн түүхэн дээд хэмжээнд хүрсэн халалтын нөлөөнд далайн хүнсний сүлжээ задрахын хэрээр далайн шувуу-хүмүүс өлсгөлөнд орж буйг анхааруулсан байна. (Санта Круз Сентинел)

Тайвань (Формоса)-ийн амьтан-хүний эрхийг хамгаалах бүлгүүд туулай-, хулгана-, шувуу-, зараа-ард зэрэг сая сая жижиг амьтан-ард жил бүр Тайвань (Формоса)-гийн Төмөр замын шуудан, ачааны вагонд хэт шахцалдсан, зохицуулалт муутай нөхцөлд тээвэрлэгддэг гэж анхааруулжээ. Үүнтэй холбоотойгоор хөдөө аж ахуйн яам шинэ удирдамж боловсруулна гэж мэдэгдсэн бөгөөд албаны хүмүүс амьтдад хүчирхийлэл үйлдэгдсэн эсэхийг шалгаж байна. (Тайпей Таймс)

Бразилын Серрадо буюу Амазоноос тусдаа, халуун орны өргөн уудам саваннын бүсэд өмнө нь мэдэгдэж байснаас хавьгүй их нүүрстөрөгч хадгалдаг намгархаг газар оршдог бөгөөд нэг га талбайд нам дор Амазоноос зургаа дахин их нүүрстөрөгч агуулдаг. Судлаачдын тооцоогоор эдгээр намгархаг газар 16.7 сая га хүртэл талбай эзэлж, 20 тэрбум тонн хүртэл нүүрсхүчлийн хий хадгалж байж болзошгүй юм. Гэвч нүүрстөрөгчөөр баялаг эдгээр намгархаг газар хуурайших, түймэрт өртөх, ус зайлуулах, хур тунадасны хэв маяг өөрчлөгдөхөд эмзэг бөгөөд ингэснээр их хэмжээний хадгалагдсан нүүрстөрөгч ялгарч болзошгүйг тэд анхааруулжээ. Эдгээр дүгнэлт нь Серрадог хөдөө аж ахуйн төлөө золиосолж болох үнэ цэн багатай “золиос биом” гэж үзэх хандлагыг няцааж, газар тариалангийн тэлэлт хөрсийг доройтуулж, булаг шандыг ширгээж, уламжлалт суурин газруудад заналхийлсээр байгаа энэ үед хууль эрх зүйн илүү сайн хамгаалалт шаардлагатай болохыг улам бататгаж байна. (Монгабай)

НҮБАҮХБ [Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Аж үйлдвэрийн хөгжлийн байгууллага] нь Их Британийн Эрчим хүчний аюулгүй байдал, нүүрстөрөгчийн ялгарлыг цэвэр дүнгээр тэг байлгах яамны дэмжлэгтэйгээр хөгжиж буй орнуудад цэвэр эрчим хүч, аж үйлдвэрийн нүүрстөрөгчийн ялгарлыг арилгах томоохон үзүүлэх төслүүдийн дэлхийн уриалгыг нээж, Түргэвчилэх-турших байгууламж хөтөлбөрийн хүрээнд 2026 оны 6-р сарын 18-ны эцсийн хугацаа хүртэл 1-5 сая ам.долларын буцалтгүй тусламж санал болгож байна. (Gov.uk)

National Geographic-ийн гэрэл зурагчин Жаспер Доэст Угандагийн Бвиндигийн Гаталшгүй үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд 2025 онд хийсэн уулын горилл-хүмүүсийн тооллогыг баримтжуулж, шинэ төрсөн гориллууд, буурал нуруут гориллууд, байгаль хамгаалагчид, мөрчид, зөрчил шийдвэрлэх багууд дэлхийд үлдсэн 1,100 хүрэхгүй уулын горилл-хүний амьд үлдэх үндэс болсон нийгмийн бүлгүүдийн ажлыг гэрэл зурагт буулгажээ. (Гардиан)

Хорват улс Европын анхны арилжааны өөрийгөө жолооддог такси үйлчилгээг эхлүүллээ. Verne гарааны компани Загреб хотод Pony ХОУ [хиймэл оюун ухаан]-аар ажилладаг 10 цахилгаан тээврийн хэрэгслийн паркийг ажиллуулж эхэлсэн бөгөөд 90 ам км бүсэд 1.99 еврогоор зорчихыг санал болгож байгаа ч журамд нийцүүлэхийн тулд аюулгүй байдлын жолоочтой явсаар байна. (Бао Тинь Түк)

Еврей судлаач доктор Ричард Х. Шварц (веган) еврей шашны удирдагчдыг веган хооллолтыг дэмжихийг уриалжээ. Тэрээр хүнсний тогтолцоог өөрчлөх нь өөрийн шашны үнэт зүйлсийг сахин биелүүлэх, байгаль орчны сүйрлээс сэргийлэхэд зайлшгүй шаардлагатай гэж үзэж байна. (Таймс оф Израил)

Бодибилдингийн хоёр веган тамирчин Жои Билотек, Чарли Зиглер нар [АНУ-ын] Иллиной мужид зохиогдосн OCB [Өрсөлдөөний байгууллагуудын нэгдэл]-ийн Spring Naturals тэмцээнд тус тусын ангиллын нийт аварга цол хүртжээ. Хоёр тамирчин хоёул OCB Pro Card [мэргэжлийн бодибилдингийн тамирчны статус]-тай болж, веган хооллолт элит түвшний булчингийн өсөлтийг амжилттай тэтгэдгийг нотолжээ. (Плант Бэйсд Ньюс)

Эдинбургийн Веган фестиваль 5-р сарын 16-нд [Их Британийн Шотландынъ Эдинбург коллежийн Грантон кампуст дахин зохиогдоно. 80 гаруй асарт ёс зүйтэй амьдралыг дэмжих зорилгоор веган хоол, эко бараа санал болгож, интерактив сургалт, дэлхийн веганизмын тухай яриа зохион байгуулна. (Веган Сошиэти)

[АНУ-ын] Нью-Йорк хотын Цагдаагийн газрын биед зүүдэг камерын бичлэгт Бруклины 58 давхар барилгын дээврээс айж сандарсан 41 настай эмэгтэйг офицерууд аварч буйг харуулжээ. Нэг офицер түүний гараас барьж тайвшруулан, баг нь тэнгэр баганадсан барилгын ирмэг дээрх түгшүүртэй хэлэлцээрийн дараа түүнийг аюулгүй газарт амжилттай хүргэжээ. (Дэйли Мэйл)

Шуурга судлан мөрдөгч Эштон Лемли [АНУ-ын] Миссисипи мужийн Боуг Читто хот дахь хар салхинд үүссэн нурангиас нэг муурын зулзага аварчээ. Тэрээр зөөврийн байшин хорооллын хог нурангийн дороос бяцхан амьтныг олсны дараа United Cajun Navy бүлгийн гамшигт хариу арга хэмжээ авах сайн дурын ажилтнуудад хүлээлгэн өгч, тэд асарч, аюулгүй газарт хүргэжээ. (AP)

Үрчлүүлснээсээ нэгхэн өдрийн дараа цэцэрлэгийн хашааны доогуур гарч, зургаан долоо хоног сураггүй болсон аврагдсан нохой хамтрагч Пэтси асран хамгаалагчдаа [Их Британийн] Херефордширийн шигүү ойгоор дагуулан нуугдсан гөлөгнүүд рүүгээ хүргэжээ. Тэсгэм хүйтэн нөхцөлд царс модны дороос дөрвөн гөлөг олсны дараа тус гэр бүл шинэ төрсөн амьтдыг аварч, нэгийг нь байнгын тэжээвэр амьтан-хүн болгон авч үлдэхээр төлөвлөжээ. (Дэйли Ньюс)

Өдрийн ухаарал хайрлах эшлэл: “Хүүхэд нас гэдэг энгийн байдал юм. Дэлхийг хүүхдийн нүдээр хар — тэр үнэхээр үзэсгэлэнтэй.” – Олон улсад нэр хүндтэй, хүүхдийн эрхийн төлөө тэмцэгч, Нобелийн энх тайвны шагналтан Шри Кайлаш Сатьярти (цагаан хоолтон) (BrainyQuote)

Кристал Фэйтийн клиник үхлийн тохиолдлын цуврал дугаарын өмнөх 1-3-р хэсэгт 17 настай Кристал төрөх үедээ ургийн шингэний эмболи болж, амьсгалж чадахаа больжээ. Тэрээр Бурханд биеэ орхихыг зөвшөөрөөч хэмээн залбирч, эмч нар түүнийг 45 минут сэхээхээр оролдоод бууж өгөх хүртэл өөрийгөө эмнэлгийн өрөөний дээрээс харж байсан. Гэрэлд орсны дараа Кристал амьд цэцэрлэгийг хамтран бүтээж, нэгэн хашаанд орж, Эзэн Есүс Христ (цагаан хоолтон)-тэй ярилцан суужээ. Дараа нь түүний өмнө гурван нялх хүүхэд гарч иржээ. Нялхсын нэг нь Кристалын үгээр хэлээгүй бодолд хариулахад тэр мөчийн цочирдол нь Кристалын ухамсрыг дахин өөрчилжээ.

Одоо 4-р хэсэгт Кристал гэнэт өөрийгөө хар хоосон орон зайд байгааг олж мэднэ. Тэгээд би гэнэт 360 градус, түүнээс ч илүү мэт, энэ хар хоосон орон зай руу гадагш харж байгаагаа мэдэрсэн. Ингээд миний ухамсар гэнэт гарч ирэхэд би энэ харанхуй хоосон орон зайг мэдэрсэн. Үнэндээ би “мэдэрсэн” гэж хэлэх ч ёсгүй байх. Би өөрийн нэрлэдгээр хар хоосон орон зайтай хамт орших төлөв болсон. Тэгээд би зүгээр л тэнд, тэр оршихуйн төлөвт, тэрбум тэрбум жил мэт санагдах хугацаанд байлаа. Эргээд харахад энэ нь үнэхээр маш урт, уйтгартай байсан. Би зүгээр л, бүтээхийг хүсэх хүсэл хүртэл байхгүй байдал байлаа. Ухамсар байхгүй, юу ч үгүй байдал. Би үүнийг “их дахин тохируулга” эсвэл “эхэнд нь юу ч байгаагүй” гэж нэрлэнэ. Би тэнд байсан.

Тэгээд “хэдэн тэрбум жил”-ийн дараа уйтгартай болж эхэлсэн. Миний бодлоор энэ нь давтамжийн тэнцвэргүй байдал үүсгэж, “Энэ зөв биш. Энэ зөв биш.” гэж санагдсан. Гэнэт би нэг “тас” гэхийг мэдэрсэн. “Тас” гэхийг мэдрэх үед би өөрийгөө ухамсарласан. Би: “Өө, би энд байна. Би ганцаараа биш юм байна. Би өөрийгөө мэдэрч байна.” гэж бодсон. Би “Түр хүлээ. Тэгэхээр миний гадна ямар нэг зүйл байна гэсэн үг.” гэж бодсон. Дараа нь их удаан хугацааны дараа, магадгүй дахин олон тэрбум жилийн дараа, үнэндээ мэдэхгүй байна. Учир нь бид орон зай-цаг хугацаанаас гадна байсан. Би: “За, энд ямар нэг зүйл байх ёстой.” гэж хэлсэн. Мэдээж би Гэрэл бүтээе гэж бодсон. Библид ингэж өгүүлдэг нь үнэхээр сонин шүү, тийм ээ? Тэгээд би “энд Гэрэл байх ёстой.” гэж бодсон. Би яг тэгж бодсон. Би хүслийн хүчээ ашиглан Гэрэл бүтээсэн. Миний өмнө плазмын аянгын цохилт бий болов. Миний өмнө энэ зурсхийх гялбаа, энэ аянгын зурсхийх гялбаа өнгөрөхийг би харсан. Тэр нь янз бүрийн өнгө, туяатай байв. Би “Өө, хөөх. Ямар үзэсгэлэнтэй юм бэ. Үүнийг дахин хийе.” гэж бодсон. Би амьдрал, баяр баяслаар дүүрч, маш их догдолж байлаа. Удалгүй миний өмнө салютын үзүүлбэр өрнөж байв. Дараа нь би “За” гэж бодоод, тэгээд нам гүмхэн: “Би бүтээж чадна. Би хүссэн бүхнээ бүтээх чадвартай. Энэ хөгжилтэй юм.” гэж бодсон.

Тэгээд би дахиад л тэрбум тэрбум жил мэт санагдах хугацаанд тэнд суусан. Дараа нь би: “Түр хүлээ. Би энд тэрбум тэрбум жил болсон байна.” гэж бодсон. Би цаг хугацааг ухаарч байна. Энэ сонирхолтой юм. Түр хүлээ. Би саяхан нэг амьдралыг туулсан биш бил үү? Тийм ээ, би нэг амьдралыг туулсан. Тэгээд бүх зүйл цутган орж ирэв. Би охиноо, нөхцөл байдлыг санаж эхэлсэн. Кристал сандралын ирмэгт байх яг тэр мөчид гэнэт өөр газарт, хиймэл гэрэлтүүлэгтэй, зууван хэлбэрийн өрөөнд шилжиж, ор мэт санагдах зүйлд уяатай, тоолж баршгүй олон оршихуй түүнийг ажиглаж буйг мэдэрсэн байна.

Тэгээд энэ хэмжээс хоорондын сахиусан тэнгэр оршихуй миний орны зүүн хөлийн дэргэд урагш алхав. Тэр урагш алхахад миний нүд түүнийг цэвэр, тод цагаан оршихуй гэдгийг таньсан. Тэр нүд гялбам цагаан байлаа. Түүнийг харахын тулд би сүнслэг нүдээ дасгах хэрэгтэй болсон. Би сүнслэг нүдээ түүнд дасгаж байх зуур бие нь улам бүр хэлбэржиж байгааг анзаарсан. Түүнд нүүрний төрх мэт зүйл байсан. Би түүний нүд рүү, эрэгтэй эсвэл эмэгтэй оршихуй байсан эсэхийг мэдэхгүй, энэ нь хамаагүй, харж байснаа санаж байна. Нүд нь цэвэр, бүр цэвэр цэнхэр, төсөөлж болох хамгийн цайвар цэнхэр байсныг би мэдэж байв.

Тэгээд би “Юу болж байгааг ойлгохын тулд миний нүд рүү хар.” гэж хэлснээ санаж байна. Тэр: “Үүнийг тийм сайн санаа гэж бодохгүй байна.” гэж байв. Би “Энэ сайн санаа. Миний нүд рүү хар. Юу болж байгааг мэдмээр байна.” гэсэн. Тэгээд би түүнд тушаасан. Тэр: “За.” гэв. Тэгээд харцаа миний нүдний түвшинд буулгав. Тэгмэгц цахилгаан энергийн хүчтэй давлагаа намайг арагш түлхэхийг би мэдэрсэн. Гэрлийн сэлмийн үзүүр эсвэл аянга цахилгаанд цохиулсан мэт санагдав. Би зүгээр л хүчтэй цохигдсон. Би: “Бурхан минь, тэр юу гэсэн байсныг би ойлгож байна.” гэж бодсон. Гэвч эсэргүүцэхийн оронд би үүнийг өөрийн юу ч байсан, миний сүм мэт оршихуйгаар урсахыг зөвшөөрсөн.

Ингээд тэр оршихуй миний нүд рүү харахад би боломжит бүх мэдлэг тэнд байгааг агшин зуур мэдсэн. Би бүрэн бууж өгсөн төлөвт, бүрэн Хайранд байсан бөгөөд энэ нь хамгийн Тэнгэрлэг Гэрэл байв. Түүнтэй ярилцаж эхлэхэд үнэхээр сонирхолтой нэг зүйл болсон. Би анзаарсан нь намайг асуулт асуух бүрд тэр асуултыг нэгэн зэрэг хүлээн авч, өөрийн мэдлэгээр надад хариулахын оронд, түүний чакрагийн системээс энэ хариулт хүсэх энерги гарч байв. Сахиусан тэнгэрүүд далавчны хуурмаг дүр тэндээс авдаг. Үнэндээ энэ нь чакрагийн ар талаас гарч, эргэн тойрных нь квант орон зайд, бүх мэдлэг үнэндээ хадгалагддаг тэр орон зай руу чиглэсэн хаалттай энергийн хэлхээ байв. Хэрэв та Бурхан, Эх сурвалжийн Хайрын энергийг квант талбар, та бид хоёрын хоорондох орон зай гэж төсөөлбөл, тэр мэдээллийг ойлгохыг хүсэмжилж, нэгэн зэрэг мэдээллийг буцаан авчирч байсан юм. Ингэж л сахиусан тэнгэрүүд Бурханы Тэнгэрлэг элч нар болдог.

5-р хэсэгт Кристал сахиусан тэнгэр оршихуйтай учирсан явдал гайхамшгаас яаралтай хэрэгцээ рүү шилжиж, тэр шинэ төрсөн охин руугаа буцахыг гуйна. Тэгээд би: “Би мэднэ, танд итгэж байна, гэхдээ тэр хүүхэд тэврэх ээжтэй байгаасай, тэр хүүхэд амьдралын туршлага хуримтлуулж, хайртай ээж нь түүн рүү харж, тэвэрч байгаасай гэж хүсэж байна.” гэж хэлсэн. Кристал Фэйтийн клиник үхлийн тохиолдлын олон хэсэгт цувралын 5-р хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. [IANDS (Олон улсын клиник үхлийн судалгааны холбоо) Подкаст]