ӨДӨР ТУТМЫН МЭДЭЭ-ний гол тойм – 2026 оны есдүгээр сарын 11

АНУ-ын тусгай элч Жаред Кушнер тус улс зөвхөн байлдааныг зогсоох бус, Украин (Урейн)-ы эсрэг хийж буй Оросын дайныг урт хугацаанд зохицуулахад чиглэсэн илүү өргөн хүрээний “энхийн багц” боловсруулж байна гэж мэдэгджээ. Түүний хэлснээр, АНУ Европын түншүүдтэйгээ хамтран ажиллаж, тогтвортой хэлэлцээрээс Украин (Урейн), Орос улсууд болон олон улсын хамтын нийгэмлэг ямар үр ашиг хүртэж болохыг судалж байна. АНУ-ын тусгай элч Стив Уиткофф төлөөлөгчид [Оросын] Москва, [Украин (Урейн)-ы] Киев хотуудад хийсэн хэлэлцээрээс урам авч, АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын даалгавраар хэлэлцээрийг сэргээхээр ирсэн гэж мэдэгджээ. (United24 Media)

Украин (Урейн)-ы ерөнхийлөгч Володимир Зеленський хэлэхдээ, АНУ өргөн хүрээний энхийн хэлэлцээрийг сэргээхийн зэрэгцээ өвлийн улиралд Украин (Урейн), Оросын хоорондын хурцадмал байдлыг бууруулах арга замыг судалж байна гэжээ. Түүний хэлснээр, АНУ эрчим хүчний дэд бүтцэд хийх халдлагыг хязгаарлаж, өвлийн улиралд үр тариа, эрчим хүчний тээвэрлэлтийг хамгаалах боломжит тохиролцоог судлахын зэрэгцээ Украин (Урейн)-д агаарын довтолгооноос хамгаалах болон эрчим хүчний дэмжлэг үзүүлж байна. (TRT World)

Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын дэлхийн шинэ газрын зурагт Оросын эзэлсэн Крымыг Украин (Урейн)-ы бусад нутгаас өөр өнгөөр дүрсэлснийг Украин (Урейн) улс эсэргүүцжээ. Украин (Урейн) 9-р сарын 4-нд “Equal Earth” газрын зургийн тусгалыг батлах санал хураалтад түдгэлзэж, уг дүрслэлийг “огт хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй” гэж мэдэгджээ. Гэсэн ч газрын зурагт мөн Крымийг Оросын хэсэг болгон харуулаагүй байна. Европын Холбоо уг тогтоол нь бүрэн эрхт байдал, хил хязгаар, маргаантай нутаг дэвсгэрийн эрх зүйн статуст нөлөөлөхгүй гэж мэдэгдсэн байна. (The Kyiv Independent)

Унгар улс дипломат журмаар хүлээн зөвшөөрөх боломжгүй үйл ажиллагаа явуулсан гэх үндэслэлээр Оросын 10 дипломатчийг улсаас гарахыг шаардсан ч тэд яг юу хийснийг тодорхой заагаагүй байна. Унгарын Гадаад хэргийн сайд Анита Орбан энэ арга хэмжээ нь Оростой дипломат харилцаагаа хадгалахын зэрэгцээ Унгарын аюулгүй байдал, бүрэн эрхт байдлыг хамгаалах зорилготой гэж мэдэгдсэн бол Орос улс хариу арга хэмжээ авахаа илэрхийлжээ. Энэ оны эхээр албан тушаалдаа томилогдсон Унгарын ерөнхий сайд Петер Мадьяр өмнөх ерөнхий сайд Виктор Орбаны Оросыг дэмжсэн бодлогоос татгалзана гэж амласны дараа дипломатчидыг ийнхүү явуулахаар болжээ. (AP)

АНУ-ын Төв командлал [CENTCOM]-ын мэдээлснээр, АНУ-ын Ираны эсрэг бүслэлтийг хэрэгжүүлэх үеэр Америкийн хүчин арилжааны 94 хөлөг онгоцны чиглэлийг өөрчилж, 3-ыг нь ажиллагаагүй болгож, 2-т нь нэвтрэн шалгажээ. CENTCOM-ын мэдээлснээр, эдгээр нь 9-р сарын 7-ны байдлаарх тоо бөгөөд хөлөг онгоцнуудыг бүслэлтийн журмыг мөрдүүлэх ажиллагааны нэг хэсэг ажээ. (Fox News)

АНУ-ын армийн тусгай ажиллагааны элит хүчин болох Тэнгисийн цэргийн SEAL хүчин Ормузын хоолойгоос Ираны тавьсан миныг цэвэрлэхэд туслах ажилд 4 сар орчим хугацаанд оролцож, ажлынхаа ихэнхийг шөнийн цагаар шумбагчид, жолоочгүй завь, усан доорх төхөөрөмж, сонар ашиглан гүйцэтгэсэн гэж мэдээлжээ. Уг ажиллагаагаар миныг илрүүлэн тэсрэх бодисоор устгасан бөгөөд АНУ-ын талд хохирол гараагүй байна. (New York Post)

Ираны дэмжлэгтэй Хусит бүлэглэл Саудын Арабын өмнөд хэсэгт пуужин, нисгэгчгүй онгоцны өргөн хүрээтэй халдлага үйлдэж, эмэгтэйчүүд, хүүхдүүд зэрэг 73 хүнийг шархдуулан, газрын тосны байгууламж, нийтийн үйлчилгээний объектуудад гал гаргажээ. Халдлагын улмаас зарим үйл ажиллагаа түр зогсож, Жазан, Нажран, Абха, Хамис-Мушайт зэрэг бүс нутаг өртсөн нь Хусит бүлэглэл, Саудын Арабын хооронд дахин эхэлсэн мөргөлдөөн эрс даамжирсныг харуулж байна. (AP)

Халдлага, аюулгүй байдлын болгоомжлол үргэлжилж буйтай холбоотойгоор Ормузын хоолойгоор зорчих хөлөг онгоцны хөдөлгөөн 5-р сараас хойших хамгийн доод түвшинд хүрчээ. Дүн шинжилгээний Kpler компанийн мэдээлснээр, 9-р сарын 6-ны байдлаар, өмнөх 10 хоногт өдөрт дунджаар 10 орчим түүхий эд тээвэрлэгч хөлөг онгоц хоолойг гаталсан бөгөөд 9-р сарын 5-нд хоёр, 6-нд зургаан хөлөг нэвтэрчээ. (Fox News)

Их Британи дахь Vodafone үүрэн холбооны хэрэглэгчдэд бүртгэлийг нь удахгүй түдгэлзүүлнэ хэмээн худал мэдэгддэг залилангийн дуудлагаас сэрэмжлүүлж байна. Автомат дуудлагаар хэрэглэгчдээс дугаар дарахыг хүсээд, улмаар нэр, хаяг зэрэг хувийн мэдээлэл шаарддаг залилан мэхлэгчидтэй холбодог байна. Vodafone хэрэглэгчдэд мэдээллээ өгөхгүй, шахалтад автан үйлдэл хийхгүй байх, бүртгэлдээ санаа зовж байвал компанитай шууд холбогдохыг зөвлөжээ. (Daily Express)

Их Британид эмийн хангамж ноцтой хомсдож, 2026 оны наймдугаар сард зүрх судас, сэтгэл гутралын эсрэг эм, зөнөгрөл болон мигрений эмчилгээ, антибиотик, өвчин намдаагч, чихрийн шижингийн эм, дааврын эмчилгээ зэрэг 230 бүтээгдэхүүн үнэ, хүртээмжийн дарамтад өртжээ. Үнэ өсөж, нөхөн төлбөр хангалтгүй байгаа нь эмийн сангууд хангалттай нөөц бүрдүүлэхэд хүндрэл учруулж, өвчтөнүүд эмээ удаан хүлээх, эсвэл өөр газраас хайхад хүргэж байна. Их Британийн Үндэсний эмийн сангийн холбоо тус хомсдол өвчтөний аюулгүй байдалд ноцтой эрсдэл учруулж байгааг анхааруулж, Засгийн газрын онцгой ажлын хэсэг байгуулах, эм зүйчдэд аюулгүй орлуулах эм олгох эрхийг өргөжүүлэхийг уриалжээ. (The Sun)

Хятадын зүүн хойд бүсийн Жилинь муж тамхидалтыг бууруулах хүчин чармайлтыг өргөжүүлэх ажлын хүрээнд тамхинаас гарах 90 хоногийн уралдааныг эхлүүлжээ. Оролцогчид эмчээс ганцаарчилсан дэмжлэг авч, тамхинаас гарснаа батлахын тулд төгсгөлд нь амьсгал дахь нүүрстөрөгчийн дутуу ислийн шинжилгээ өгөх ёстой бөгөөд амжилттай оролцогчдод гэрчилгээ олгоно. Бүртгэлийн эхний өдөр оролцож буй эмнэлгүүдийн талаас илүү хувь нь бүх байраа дүүргэсэн гэж мэдээлжээ. Хятад улс 15 ба түүнээс дээш насныхны тамхидалтын түвшнийг 2024 онд 23.2% байснаас 2030 он гэхэд 20% болтол бууруулахыг зорьж байна. Тамхидалт эрэгтэйчүүдийн дунд онцгой түгээмэл хэвээр бөгөөд 15 ба түүнээс дээш насны эрэгтэйчүүдийн 43.9% нь тамхи татдаг гэж хариулсан бол эмэгтэйчүүдийн хувьд энэ үзүүлэлт 1.8% байна. (Channel News Asia)

Бүртгэлтэй хоол зүйчид чиа үрийг тархи, зүрх, гэдэсний эрүүл мэндэд тустай тэргүүлэх супер хүнсээр нэрлэжээ. Хоёр хоолны халбага чиа үрд 10 орчим грамм эслэг, ургамлын гаралтай омега-3, уураг, эрдэс бодис агуулагддаг. Мэргэжилтнүүдийн хэлснээр, чиа үр холестерин, цусан дахь сахар болон гэдэсний эрүүл мэндэд тустай байж болох ч идэхээсээ өмнө дэвтээх хэрэгтэй. Нунтагласан маалингын үр мөн адил төстэй ач тустай, шим тэжээлээр баялаг сонголт юм. (Yahoo! News)

Британийн судлаачид зүүдэг төхөөрөмжөөр дааврын түвшнийг 24 цаг тасралтгүй хянах нь цусны даралт ихсэх олон сая тохиолдлын шалтгаан байж болзошгүй далд дааврын эмгэг болох анхдагч альдостеронизмыг илрүүлж чаддагийг тогтоожээ. Нэг удаагийн цусны шинжилгээгээр ихэвчлэн илэрдэггүй шөнийн дааврын огцом өсөлтийг илрүүлснээр зүрхний өвчин, цус харвалтаас сэргийлэх оношилгооны хувьсгалт арга нээгдэж болзошгүй байна. (SciTech Daily)

АНУ даяар хийсэн судалгаагаар үл исэлдүүлэгч шим тэжээл хамгийн их хэрэглэдэг эмэгтэйчүүдийн умайн хүзүүний хорт хавдрын тархалт хамгийн бага хэрэглэдэг эмэгтэйчүүдийнхээс 55.8%-иар бага байжээ. Судлаачид 2003–2018 оны өгөгдөлд дүн шинжилгээ хийж, амин дэм, каротиноид, цайр, селений хэрэглээг авч үзжээ. Гэвч тус хөндлөн огтлолын судалгаа үл исэлдүүлэгч умайн хүзүүний хорт хавдраас сэргийлдгийг нотлох боломжгүй тул нэмэлт судалгаа шаардлагатай юм. (SciTech Daily)

9-р сарын 8-нд Японы Айчи, Гифү мужийн зарим хэсэг, түүний дотор Нагоя хотод түүхэн их хэмжээний бороо орж, зам, барилга усанд автсаны дараа аадар бороо, үерийн хамгийн өндөр түвшний онцгой сэрэмжлүүлэг гаргажээ. Японы Цаг уурын агентлаг Нагоя хотод нэг цагт 104.5 миллиметр хур тунадас орсныг бүртгэсэн бол эрх баригчид гол мөрнүүдийн үерлэх эрсдэл нэмэгдэж байгааг анхааруулж, үерт нэрвэгдсэн бүсийн оршин суугчдыг аль болох аюулгүй газарт шилжихийг уриалжээ. Мөн ус зайлуулах систем ачааллаа дийлэхгүй болж, нүхэн гарц, худалдааны гудамж, автомашины зогсоол руу ус хурдан нэвтэрч болзошгүй байгаа тул албаны хүмүүс ард иргэдэд газар доорх орчноос зайлсхийхийг анхааруулжээ. (The Japan Times)

Японы Цаг уурын агентлаг 9-р сарын 7-нд Токио хотын Изү арлуудын Ниижима, Ошима, Тошимад хөрсний гулгалтын тавдугаар түвшний онц байдлын сэрэмжлүүлэг гаргажээ. Ниижимад 24 цагийн дотор 485 мм бороо орсон нь тус арал дахь бүх цаг үеийн дээд үзүүлэлт, Ошимад 581.5 мм бороо орсон нь ##9-р сарын дээд үзүүлэлт болжээ. Фүкүшимад үерийн улмаас нэг эмэгтэй амиа алдсан байна. (Nippon, Tech Times)

Европын Комиссын мэдээллээр, Европын Холбооны зарим хэсэгт өвлийн улаан буудай 2000 оныхоос 20 хүртэл хоногийн өмнө боловсорч байгаа бөгөөд эрдэнэ шиш, рапст ч ижил өөрчлөлт ажиглагджээ. [Германы] Бавари мужийн фермерүүдийн холбооны албаны мэдээлснээр, эрдэнэ шишийн ургац хураалт 9-р сарын дунд үеэс сарын эхэн рүү шилжжээ. Ган гачиг, хэт халалт ургацыг мөн бууруулсан байна. (Reuters)

Удаан үргэлжилсэн аадар бороо [Ау Лак (Вьетнам)-ын] Куангнгай дахь цагаан будаа, хүнсний ногооны талбайг налуулж, усанд автуулжээ. Ты Нгиа суурины хураагаагүй бараг 70 га будаа налж, Ан Фү суурины хүнсний ногооны 20 гаруй га талбай усанд автжээ. (VietnamPlus)

Их Британийн Bol брэнд нийтлэг эслэгийн дутагдлыг нөхөхөөр эслэг, уураг ихтэй “Амтат төмс, кокос, чилитэй эслэгтэй хүчний шөл”, “Гурван төрлийн шош, чилитэй эслэгт хүчний шөл” гэсэн хоёр төрлөөр веган Power Soup цувралаа өргөжүүлж, жижиглэн худалдааны томоохон сүлжээнүүдээр худалдаалж эхэлжээ. (Food Bev Media)

Вьетнамын Телевиз бараг 100 насыг зооглож буй Зыонг Тхи Соаны идэвхтэй урт наслалт, олон жил баримталсан цагаан хоолтон дэглэм, өдөр тутмын цэцэрлэгжүүлэлтийн ажлыг онцолж, Ау Лак (Вьетнам)-ын эрүүл насжилтын үндэсний үлгэр жишээ болгон танилцуулжээ. (VTV Online)

ProVeg байгууллагын Нидерланд дахь салбарын дүн шинжилгээгээр Нидерландад татсан мах, бургер, цөцгийн тос, сүү, тараг, бяслаг зэрэг амьтан-хүний гаралтай мах, сүүн бүтээгдэхүүнийг веган хувилбараар солиход хүнсний сагсны үнэ дунджаар 18%-иар буурч, Голландын хэрэглэгчид нэг томоохон супермаркетын сүлжээнд 30 хүртэл хувийн хэмнэлт гаргажээ. (Plant Based News)

[Грекийн] Тесалоники хотод 17 настай Роккиг гурван метр гүн нүхнээс аварчээ. Өндөр настай нохой-хүн оройн салхилалтын үеэр асран хамгаалагчаасаа мултарч, модон хавтангаар тагласан байсан гэгдэж буй замын нүх рүү унажээ. Гал сөнөөгчид болон нэг сайн дурын ажилтан нүхэнд яаралтай орж, Роккиг аюулгүй гарган, хүн гэр бүлийн гишүүнтэй нь уулзуулжээ. Өндөр настай бөгөөд аюултай өндрөөс унасан ч Рокки аврагдсаныхаа дараа эрүүл, сайн байдалтай харагдаж байна. (The Cool Down)

[АНУ-ын Техас мужийн] Эль-Пасо хотын аврагчид инженерийн шугамын хоолойн 6 метрийн гүнд гацсан ##муурын зулзагыг аварчээ. Амьтан хамгааллын ажилтан Амадор хоолой руу олс буулгахад айсан зулзага түүнээс зуурч, аюулгүй гарч чаджээ. Эмнэлгийн тусламж авч, цэвэрлүүлснийхээ дараа зулзага удалгүй шинэ гэртэй болжээ. Гацсан зулзагын талаар хотын Амьтан хамгааллын албанд мэдэгдсэн хүн түүнийг түр асарч, улмаар үрчлэн авахаар шийджээ. Зулзага одоо аюулгүй, хайр халамжтай гэр бүлтэй болжээ. (Yahoo! News)

Бор шаргал мэлхий амт шувууны ангаахайг дэргэдүүр нь өнгөрч явсан хүн өлгөөтэй сагсанд хийсний ачаар амьд үлджээ. Тэр хүн Австралийн бутлаг газрын жимийн хажуугаас сул дорой ангаахайг ганцаараа байхад нь олсон ч тухайн газраас авч явахгүй байхаар шийджээ. Харин энгийн сагсанд хийж, ойролцоох модноос өлгөснөөр эцэг эх нь үргэлжлүүлэн асрах боломж бүрдүүлжээ. Ангаахай өдөр ирэх тусам тэнхэрч, зургаа хоногийн дараа алга болсон ба үүрэндээ буцсан байх магадлалтайг харуулж байна. (The Cool Down)

Өдрийн урам зориг өгөх эшлэл: “Бидний мэдрэмж ирж буцдаг ч БУРХАНЫ биднийг хайрлах Хайр хэзээ ч өөрчлөгддөггүйг санах нь хамгийн чухал.” – Британийн нэр хүндтэй зохиолч, утга зохиол судлаач, Англикан сүмийн шашны номлогч К. С. Льюис (цагаан хоолтон) (Parade.com)

Майкл Флорманы клиник үхлийн тухай энэхүү олон ангит цувралд Америкийн график дизайнер, илтгэгч, зохиолч Майкл нэг өдрийн дотор 8 удаа нас барсан нь түүнийг өнгө мэдрэгдэж, мэдлэг агшин зуур хүрч ирэн, тэр товчхондоо хөгжмийн нэгэн нот болсон ертөнцөд хэрхэн хүргэсэн тухай хуваалцана. 2013 оны 9-р сарын 27-нд Майкл чих нь шуугиж, эрүү нь чангаран сэржээ. Ажил руугаа машинаа жолоодон явах үед толгой нь эргэж эхэлсэн тул автомашины зогсоол руу оржээ. Доторх нэгэн мэдрэмж түүнд түргэн тусламж дууд гэж хэлсэн ба түргэний машин ердөө 400 орчим метрийн зайд таарчээ. Эмнэлгийн ажилтнууд хяналтын төхөөрөмжүүдийг залгаж байх үед Майкл судас бөглөрсөн тухай түгшүүртэй үгийг сонссон бөгөөд хэдхэн хормын дараа зүрх нь зогссон нь тэр өдрийн найман удаагийн зогсолтын эхнийх болжээ.

Үүнийг сонсоод би үл ялиг дээш өргөгдөх шиг болсон. Тун ялимгүй өргөгдөөд нүдээ анивчсан, дараагийн удаа анивчихад биеэсээ гарчихсан байлаа. Биеэс гарахад: “Ай, асар том хөгжмийн нот юм уу, ямар нэг ер бусын зүйл болох ёстой” гэж төсөөлдөг шиг зүйл огт байгаагүй. Тийм байгаагүй. Ямар ч ер бусын зүйл болоогүй. Би бүхнийг зүгээр л өөр өнцгөөс харж байлаа. Үүнийг үхэж буй хүнээс энерги нь зүгээр л гулсан гарч буй хэрэг гэж би боддог. Би ийм зүйл байсан. Би энерги болсон байв. Харин надад хачирхалтай санагдсан зүйл нь би ухамсартай энерги байлаа. Би мэдэрч буйгаа мэдрээд зогсохгүй, биетэй хэвээр байгаа мэт юмсыг харж, сонсож, мэдэрч, бүгдийг хийж чадаж байв.

Биеэсээ гарахдаа би өөрийнхөө өөдөөс харж байсан бөгөөд тэд намайг хараахан хэвтүүлээгүй байв. Би суусан хэвээр байсан. Бие минь баруун тийш үл ялиг хазайж, нүд минь гөлрөн тогтсон, амьд гэх шинжгүй болсон байв. Тэгээд би яагаад гэдгээ мэдэхгүй ч цаг гарган маш ойр очсоноо санадаг. Би өөрийнхөө нүд рүү харахыг хүссэн. Учир нь аав минь үүнээс найман жилийн өмнө нас барсан бөгөөд нүд рүү нь харахад юу ч харагдаагүйг би санаж байлаа. Амьдрал ч, оч ч, юу ч байгаагүй. Тийм ээ, юу ч байгаагүй. Өнгө байсан ч оч байгаагүй.

Дараа нь санаж буй зүйл гэвэл хүмүүсийн “нүд ирмэхийн зуур” гэдэг нь яг л тийм юм. Нэг анивчихад л хөндий гарч ирсэн. Хөндийн голоор горхи урсаж, хоёр талаар нь саарал, цагаан чулуунууд байлаа. Хажуугаар нь модод, улиасны төгөл байсан. Дараагийн агшинд бид энэ горхины дагуу явж байлаа. Бид горхины дээгүүр уулсыг чиглэн нисэж байгаа мэт байсан ч хөдөлж буй мэдрэмж байгаагүй. Салхи ч, эсэргүүцэл ч байгаагүй хэрнээ бид маш хурдан явж байлаа. Надтай хамт нэгэн хүн байсан. Хэн байсныг нь мэдэхгүй. Нэгэн сүнс байсан. Би түүнийг харж чадаагүй ч мэдэрч байсан.

Горхины дагуу явахдаа моддын навчсыг харж болж байлаа. Усны өнгө өөр байсан. Цэнхэр өнгөтэй. Бүх юм өөрийн өнгөтэй ч өнгө нь илүү тод, хүчтэй болсон байв. Үүнийг дүрслэхэд хэцүү. Яг л өнгийг мэдэрч болох мэт. Өвс ёроолоосоо дээш гэрэлтэж байгаа мэт харагдсан. Ер нь бүх зүйл өөрөө бие даан оршиж байлаа. Чулуу бүр тусдаа өвөрмөц байсан. Тухайн үед би юмс ийм л байдаг, өвс хүртэл лугшдаг гэдгийг ойлгож байлаа. Хоёрдугаар хэсэгт Майкл болон түүнийг дагалдсан үл үзэгдэх сүнс гэрэлт хөндийг орхин, эгц дээш аялсан тухай гарна.

Дараагийн очсон газар минь зүгээр л энэ харанхуй орон зай байлаа. Тэр харанхуйд хүн үндсэндээ Орчлон ертөнцийг өөртөө шингээж эхэлдэг. Урьд нь бодож явсан байж болох зүйлс, асуулт, хариултуудыг өөртөө шингээнэ. Нөгөө ертөнцөд энэ бүхэн тодорхой байдаг. Майкл Флорманы клиник үхлийн тохиолдлын тухай цувралын хоёрдугаар хэсэгт маргааш бидэнтэй хамт байгаарай. (Энтони Шений бүтээл)